روان‌کننده بتن نوعی افزودنی بتن است که عملکرد اصلی آن کاهش مقدار آب اختلاط بدون تغییر در کارایی (سیالیت، چسبندگی، آب‌بندی) بتن است؛ یا افزایش قابل توجه سیالیت بتن ضمن حفظ همان مقدار آب، در نتیجه بهبود کارایی و خواص مکانیکی بتن.
طبقه‌بندی عملکردهای اصلی
اثر کاهنده آب (اساسی‌ترین عملکرد)
در حالی که از ثابت ماندن اسلامپ بتن (شاخص روانی) اطمینان حاصل می‌شود، آب اختلاط را می‌توان ۱۰ تا ۳۰ درصد کاهش داد.
هنگامی که نسبت آب به سیمان (نسبت آب به مواد سیمانی) کاهش می‌یابد، تخلخل داخلی بتن کاهش یافته و در نتیجه ساختار متراکم‌تری ایجاد می‌شود. در نهایت، این امر خواص دوام مانند مقاومت فشاری، نفوذناپذیری و مقاومت در برابر یخ‌زدگی را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.
اثر روان‌کنندگی (اثر سیال‌سازی)
اگر مصرف آب ثابت بماند، با افزودن روان‌کننده بتن، اسلامپ بتن می‌تواند به بیش از ۱۸۰ میلی‌متر افزایش یابد (حتی به حالت سیالیت بالا و خودتراز شونده برسد).
این اثر پمپاژ، ریختن و ویبره کردن بتن را آسان‌تر می‌کند، به خصوص برای ساخت بتن حجیم، بتن پمپاژ شده و اجزای پیچیده با آرماتور متراکم مناسب است و از نقص‌هایی مانند ویبره ناقص، حفره‌دار شدن و سطوح سوراخ‌دار جلوگیری می‌کند.
صرفه‌جویی در سیمان
با حفظ مقاومت و روانی بتن، کاهش مصرف آب می‌تواند همزمان مصرف سیمان (معمولاً ۵ تا ۱۵ درصد)، هزینه‌های مهندسی را کاهش دهد و حرارت هیدراتاسیون سیمان را کم کند، در نتیجه مشکل ترک‌های حرارتی در بتن حجیم را کاهش می‌دهد.
بهبود دوام بتن
روان‌کننده‌ها ساختار حفره داخلی بتن را بهینه می‌کنند، حفره‌های متصل به هم را کاهش می‌دهند، نفوذناپذیری، مقاومت در برابر سولفات و مقاومت در برابر کربناتاسیون بتن را به طور موثری افزایش می‌دهند و عمر مفید سازه‌های بتنی را طولانی‌تر می‌کنند.